على اصغر شميم
218
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
پراكندند تا ايشان را از كار جنگ بدان مشغول كنند . با اينهمه فتورى در ثبات ايشان راه نكرد و هفتصد و چهل تن از لشكر انگليس را به خاك درافكندند و پنج عرادهى توپ مأخوذ داشتند و بر زيادت از اين پنجاه تن از مردم مهندس و حكيم و سردار تباه شد و مردم جراحت يافته نيز بسيار داشتند . هفتاد و دو تن از خويشاوندان باقر خان و شصت كس از سپاه او مقتول گشت . پس از تسلط نيروى مستعمراتى بريتانيا بر بندر بوشهر ، حسن على خان دريابيگى و مهدى خان سرهنگ و ميرزا رضا منشى با سرداران مهاجم ملاقات كردند و سخنان تند بين آنان ردوبدل شد . به دستور مقامات بريتانيا ، حكمران ايرانى و هفت تن از همراهان او را به عنوان اسير جنگى به بمبئى فرستادند و در بوشهر حكومت نظامى برقرار و مقررات حكومت را بدين شرح براى اطلاع سكنهى شهر اعلام نمودند : 1 - شهر بوشهر به تصرف انگلستان درآمده و از اين تاريخ طبق مقررات نظامى اداره مىشود . هرگونه مخالفت با نيروى مهاجم كيفر شديد خواهد داشت . 2 - هركس اسلحه دارد بايد به مقامات نيروى اشغالكننده بسپارد و هيچكس حق حمل سلاح با خود را ندارد . همچنين خريد و فروش و صرف مشروبات الكلى ممنوع است . 3 - بردهفروشى به كلى ممنوع است و هيچكس حق ندارد غلام و كنيز به شهر وارد و يا از شهر خارج كند و از اين تاريخ بردگان به كلى آزاد هستند . 4 - كسانى كه مايل باشند در شهر خود بمانند زير حمايت انگلستان خواهند بود و داد و ستد آزاد است و كسبه بايد دكانهاى خود را باز كنند . 5 - كاركنان كشتىهايى كه وارد بوشهر مىشوند ، بايد هنگام ورود به شهر اسلحه خود را تسليم نگهبانان انگليسى كنند و هنگام بازگشت به كشتىهاى خود دريافت دارند . 6 - هركس در اجراى آداب مذهبى خود آزاد است و دولت انگليس با اديان و مذاهب مردم كارى ندارد . 7 - تخلفات و جرايم كوچك مطابق قانون محاكمات نظامى كيفر داده مىشود ولى اجراى حكم دربارهى كسانى كه مرتكب جرايم بزرگ شوند با فرماندهى كل نيروهاى اشغالكننده است . جنگ محمره و اهواز پادگان محمره ( خرمشهر ) به فرماندهى شاهزاده خانلر ميرزا احتشام الدوله از روز 8 مارس ( جمادى الثانى ) با نيروى مهاجم انگليس كه با كشتىهاى جنگى تا دهانهى اروندرود ، پيش رانده